Bạn đã xem lại mình như thế nào khi thua trận? (P1)

Bạn đã xem lại mình như thế nào khi thua trận? (P1)YeuCauLong trân trọng giới thiệu tới độc giả bài viết về khía cạnh Tâm lý thi đấu trong Cầu lông của HLV cao cấp Paul Stewart, sáng lập trang badminton-coach.co.uk và cũng được xem như “đại sứ” của hãng VICTOR.

Do đặc điểm của công việc huấn luyện nên tôi có điều kiện quan sát các buổi luyện tập, thi đấu của rất nhiều VĐV cầu lông. Sự ảnh hưởng của yếu tố Tâm lý lên phong độ và kết quả thi đầu. Và tôi nhận ra rằng cần sự quan tâm và can thiệp sớm tới lĩnh vực này để thu được kết quả như mong muốn.

Những yếu tố tác động kết quả thi đấu trong thể thao

1. Tố chất cơ thể: cơ bắp, tốc độ, sức mạnh, linh hoạt và khả năng chiụ đựng… vận động ở cường độ cao, liên tục.

2. Kỹ thuật: các kỹ thuật cơ bản và những kỹ năng/kỹ xảo vận dụng các quả đánh trong từng tình huống cụ thể.

3. Dinh dưỡng: từng bộ phận cơ thể không thể phát huy hết tác dụng nếu không có chế độ dinh dưỡng hợp lý. Đây lại là khía cạnh thường bị người chơi xem nhẹ hoặc dễ bỏ qua nhất.

4. Tâm lý: khi có được cả ba yếu tố trên thì VĐV cũng cần có tâm lý tốt cả ở trong và ngoài sân đấu, đối phó với áp lực khi trận đấu kéo dài, mệt mỏi, tác động của người xem, khả năng kiềm chế cảm xúc…. Khi hai người ngang nhau về 1-2-3 thì ai có tâm lý vững vàng hơn sẽ chiến thắng.

Bạn đã xem lại mình như thế nào khi thua trận? (P1)Vì lý do này, tâm lý học là yếu tố rất quan trọng, quyết định trong hoạt động thể thao, khi có ít sự khác biệt trong các yếu tố còn lại. Tất nhiên, nếu đối thủ của bạn có thể chất và kỹ năng tốt hơn thì nhiều khả năng họ sẽ giành chiến thắng. Tâm lý không thể tạo nên sự khác biệt nếu các thành phần này thiếu trong một VĐV.

Hầu hết người chơi phong trào chơi theo cảm hứng mà ít chú ý vào bốn yếu tố nói trên. Mọi người chơi cho vui, theo kiểu “dưỡng sinh” hay “kiếm tý mồ hôi”. Có thể trước khi tham dự một giải (phong trào) nào đó, bạn cũng có sự chuẩn bị về sức khỏe, dinh dưỡng nhưng nói chung là không có sự kết hợp của 4 vấn đề nêu trên một cách thường xuyên nhằm cải thiện bản thân hay thành tích thi đấu.

Chỉ có các VĐV thi đấu đỉnh cao ở tầm quốc gia, quốc tế thì sự kết hợp các khía cạnh trên mà đặc biệt là vấn đề tâm lý mới thể hiện sự khác biệt.

“Động lực” (motivation) có phải là chìa khóa?

Tôi vẫn thường nghe mọi người nhắc đến từ này hoặc được dùng như một từ chung để giải thích cho tác động của tâm lý lên một việc nào đó. Một từ khác là “Tự tin” (confidence)…Và chúng ta sẽ bàn thêm về chúng sau này.

Bạn có thể tạo động lực để một VĐV cải thiện được khả năng/kết quả thi đấu hay không? Về cơ bản có hai loại động lực Tích cực và Tiêu cực, hoặc ví như Được – Mất hay Hài lòng – Đau đớn. Chúng ta cần quan tâm để có các quyết định tốt nhất có thể mà không bị “Mất mát” hay “Đau đớn”. Nói chung, tôi không cho rằng một VĐV có được động lực nhờ tác động của người khác. Đúng là một HLV có thể nói gì đó để khích lệ một VĐV nhưng liệu có thể đạt được bằng một phần thưởng lớn hay hình phạt khắc nghiệt?

Bạn đã xem lại mình như thế nào khi thua trận? (P1)Một VĐV cần phải tự tìm động lực cho mình (hay có thể xem như nội lực bản thân – ND). Đó chính là hy vọng, ước mơ hay khát vọng đạt được những mục tiêu đề ra (và phần thưởng kèm theo). Một VĐV thể thao nói chung thì kết quả có thể “đo” được bằng các thành tích cá nhân và danh hiệu. Nhưng với môn Cầu lông thì khác. Đơn giản vì đó tính chất vốn có của môn thể thao này: bạn không thể đảm bảo chắc chắn rằng mình không đánh hỏng một quả nào hay không mất một điểm nào khi kết thúc trận đấu. Vì vậy, có thể những mục tiêu nhỏ mà bạn có thể đặt ra:

– Số quả phát cầu tốt.

– Số pha đánh cầu ra ngoài.

– Số quả đập cầu tốt.

– Số lần áp dụng được nhưng kỹ thuật mới tập.

Tôi có liệt kê tiếp nhưng chắc là bạn đã hiểu vấn đề. Chúng ta cần có những mục tiêu, tiêu chí có thể đo lường được. Sau đó, việc chiến thắng đối thủ hay chinh phục được một danh hiệu sẽ là hệ quả tất yếu, là minh chứng cho những nỗ lực của bạn.

Một HLV chỉ có thể truyền thêm cảm hứng cho VĐV trên cơ sở họ thấu hiểu, nắm bắt được tâm lý cùng những mơ ước, mục tiêu của học trò. Tôi đang trình bày bằng những câu chữ nhưng thực tế thì phức tạp hơn nhiều. Việc đó đòi hỏi những buổi nói chuyện, thảo luận “sâu” để hai bên có thể hiểu được nhau.

Bạn đã xem lại mình như thế nào khi thua trận? (P1)Bất kể mục tiêu mà bạn đề ra là gì: những chiến thắng, những cú đánh tốt hơn,….Là dân chơi phong trào, không giống như các VĐV chuyên nghiệp, bạn còn những việc khác ưu tiên hơn là Cầu lông trong cuộc sống….

Có những hôm bạn chơi tốt còn lúc khác thì thật tệ và bạn không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Hàng tá vấn đề được đặt ra: bạn bị ảnh hưởng bởi những tình huống phát sinh trong ngày? liệu có liên quan công việc/nghề nghiệp? có vấn đề với bữa ăn gần nhất? có lẽ các cuộc họp hoặc những lời nói trong ngày đang diễn ra trong tâm trí và bạn đã đánh mất sự tập trung cần thiết? thậm chí có thể bạn đã tập luyện quá sức và không đủ thời gian nghỉ ngơi? Không phải lúc nào bạn cũng có thể dễ dàng tìm ra nguyên nhân.

(Hết phần 1)

Nguyễn Quý Kiên

X